Từ nhà siêu mỏng đến bài toán thiết kế đô thị

00:00' 06/05/10

Dư luận hiện nay đang quan tâm đến việc chỉnh trang đô thị, trong đó vấn đề nhà siêu mỏng trên các trục đường mới mở gây nhiều phản cảm, bức xúc về thẩm mỹ đô thị. >> Nhà kỳ dị trên những tuyến đường mới mở; Hà Nội đề nghị sung công nhà siêu mỏng, siêu méo; Nhà siêu mỏng, siêu nhỏ tái xuất ở Hà Nội

NhÆ°ng bài viết này xin được nhìn vấn đề “nhà siêu mỏng” dÆ°á»›i má»™t vài góc Ä‘á»™ khác, để bài toán thiết kế Ä‘ô thị không dừng lại ở chuyện nhà mỏng hay dày, to hay nhỏ, nên hay không nên.

Nhiều ngôi nhà riêng lẻ dù cố gắng thế nào để “trang Ä‘iểm” cho mình cÅ©ng không thể tạo nên má»™t dãy phố có thẩm mỹ hoàn chỉnh

Theo nghiên cứu về chính sách Ä‘ô thị của TS Võ Kim CÆ°Æ¡ng, chính quyền Ä‘ô thị cần chú trọng bốn giải pháp trọng yếu, gọi tắt là 4I, Ä‘ó là infratructure: cÆ¡ sở hạ tầng; incentives: kích thích, khuyến khích; interdiction: ngăn cấm hạn chế; và information: thông tin. Xét về bản chất thì Nhà nÆ°á»›c trong nền kinh tế thị trường Ä‘óng vai trò kích thích và tạo hành lang pháp lý thông suốt, chứ không nên gây ra tình trạng thiếu chủ Ä‘á»™ng, thiếu thông tin trong chỉnh trang Ä‘ô thị, dẫn đến cÆ¡ chế xin – cho rất phổ biến nhÆ° hiện nay. Nhiều người Ä‘ang tá»± hỏi: những ngôi nhà siêu mỏng kia phải có tính hợp pháp nào Ä‘ó má»›i có thể được xây lên nhÆ° thế chứ! Có xin, có cho thì ắt có xây, có tồn tại và có bất cập.

Sá»± tồn tại của những căn nhà siêu mỏng hiện nay vừa là hiện thá»±c khách quan vừa là kết quả chủ quan, vừa kiểm soát được (trong má»™t mức Ä‘á»™ nào Ä‘ó, ví dụ nhÆ° giấy tờ sở hữu, thá»±c tế hiện hữu) nhÆ°ng cÅ©ng vừa không kiểm soát được. Vì Ä‘ây là vấn đề tÆ°Æ¡ng quan vá»›i chung quanh, chứ không phải lá»—i nằm ở mấy căn nhà Ä‘Æ¡n lẻ Ä‘ó. Khi cả tuyến phố cỡ toàn nhà rá»™ng 5m mà nhà anh chỉ rá»™ng dÆ°á»›i 2m thì gọi là nhà mỏng. NhÆ°ng khi cả tuyến phố toàn nhà nhỏ cỡ ngang 2m đến 3m và sâu chÆ°a đến 6m nằm san sát nhau thì sẽ chẳng tìm thấy nhà nào thuá»™c diện siêu mỏng, siêu nhỏ, siêu méo cả! Và nhìn rá»™ng ra, vô vàn những ngôi nhà khác siêu dày, siêu dài, siêu hoành tráng… cÅ©ng đều chung má»™t kiểu: vừa kiểm soát được lại vừa không kiểm soát nổi về thẩm mỹ. Ai dám bảo là má»™t ngôi nhà to lá»›n được đầu tÆ° kỹ lưỡng không “cắn xé” thẩm mỹ Ä‘ô thị, hãy nhìn toà nhà “hàm cá mập” bên hồ Hoàn Kiếm xem nào!

Hiện nay mọi người đều biết là về mặt thẩm mỹ và cảnh quan thì bản vẽ xin phép xây dá»±ng nhà ở tÆ° nhân (BVXP) là… không có gì cả! Người thiết kế và gia chủ được “bật Ä‘èn xanh” theo hÆ°á»›ng dẫn: cứ làm Ä‘úng các quy định về cao tầng, lá»™ giá»›i, khoảng bancông Ä‘Æ°a ra… còn bên trong và mặt tiền thì tá»± do bố trí! Tức là BVXP cÅ©ng Ä‘âu có thể hiện được sá»± quan tâm đến không gian sống và thẩm mỹ Ä‘ô thị, mà chỉ là những sÆ¡ đồ thể hiện sá»± “chặt trÆ°á»›c lùi sau”. Nhiều người bảo nhÆ° thế là mềm rồi Ä‘ó, là dá»… cho người dân mà. NhÆ°ng thá»±c tế Ä‘ã chứng minh người dân xoay xở nhÆ° thế nào, vá»›i đủ kiểu dáng đủ màu sắc. Đa số gia chủ khi xây nhà đều nói: xin phép vậy thôi chứ tôi sẽ lấn, sẽ sá»­a, sẽ thêm bá»›t, sẽ làm khác, xung quanh ai cÅ©ng vậy cả.

Nếu mở rá»™ng ra chuyện cảnh quan trục phố thì cần đặt câu hỏi: chẳng lẽ cảnh quan Ä‘ô thị chỉ là những nhìn ngắm loanh quanh ở các trục phố chính, còn nhà trong hẻm, nhà trong đường ná»™i bá»™, khu phố cÅ©… thì sao? Dẫu biết rằng Ä‘iều kiện kinh phí luôn nan giải, rằng đẹp mấy ngày tết, đẹp ở trục ngoài là tốt lắm rồi, rằng nên làm kiểm soát thẩm mỹ Ä‘ô thị thí Ä‘iểm ở tuyến này tuyến kia… Nếu cứ tÆ° duy theo kiểu tốt khoe xấu che nhÆ° vậy thì sẽ dẫn đến các luật lệ, hạn chế, cấm Ä‘oán cÅ©ng theo cách nhìn tÆ°Æ¡ng ứng.

Ngày 25.5 sắp tá»›i, nghị định về quản lý không gian kiến trúc, cảnh quan Ä‘ô thị sẽ chính thức có hiệu lá»±c, vá»›i nhiều quy định cụ thể về các tính chất của bá»™ mặt công trình trên các tuyến phố… NhÆ°ng hiện nay giá»›i chuyên môn cÅ©ng nhÆ° người dân đều phát biểu rằng khá chung chung, không dá»… thá»±c thi. Và Ä‘ã gọi là mỹ quan chung thì có tính đến dây Ä‘iện lằng nhằng, mái ngói mái tôn mái bằng khấp khểnh lồi ra thụt vào, rồi bệnh nhại cổ – phục cổ – sao chép cổ tràn lan, rồi nhà nhÆ° cái cá»™t quảng cáo khổng lồ, bít kín hết mặt ngoài… thì tính thế nào? Dẹp nhà siêu mỏng, có thể sẽ dẹp được đấy, nhÆ°ng còn những ngôi nhà siêu lãng phí, siêu cóp nhặt, siêu bít bùng khác thì sao?

Suy cho cùng, nhà siêu mỏng chỉ là má»™t trong rất nhiều biểu hiện bất cập của công tác quản lý Ä‘ô thị và phát triển Ä‘ô thị hiện nay, đừng “chụp” lên nó nhiều tá»™i lá»—i nữa, mà hãy quan sát vấn đề mang tính rá»™ng hÆ¡n. Chừng nào má»™t thiết kế Ä‘ô thị chuẩn và thiết chế cho thẩm mỹ công cá»™ng còn chÆ°a được quan tâm Ä‘úng mức và xem nhÆ° việc cấp thiết, thì chừng Ä‘ó vẫn chÆ°a thể giải quyết được gốc rá»… vấn nạn bá»™ mặt Ä‘ô thị luôn vụn vặt và thiếu bản sắc nhÆ° hiện nay.

Tôi lo rằng đến má»™t lúc nào Ä‘ó, ngôi nhà phố của mình có chiều ngang rá»™ng 6m cÅ©ng sẽ bị coi nhÆ° “nhà siêu mỏng” khi đứng cạnh những cao ốc hoành tráng Ä‘ang xây chen trong Ä‘ô thị hiện nay. Lúc Ä‘ó nhà tôi sẽ ra sao nhỉ?

(Theo SGTT)

[Trở về]